شهرستان صحنه

آثارباستانی:درشهرستان صحنه آثارباستانی زیادی وجود دارد:

1:حمام دره صفویه:درمرکزشهرقراردارددرگذشته دارای خزینه بوده وبعدها به دوش تبدیل شد.وفعلا از طرف اداره بهداشت طعطیل شده است.

2:کاروانسرای شاه عباسی که درمحل دبیرستان شهدای فعلی.

3:بازار اه عباسی که متاسفانه اخیرادراثرساخت ساز بافت آن تغییر یافته.

4:شیرین فرهاد به تعداد دو دخمه در دربندصحنه واقع بر سینه کوه شوق علی شده است.

شهرستان صحنه...

رودها:دورود پرآب درشهرستان صحنه جاری است:

1:رودخانه دربند که ازچهارچشمه منشاگرفته وازوسط شهرمی گذردوبه وبه رودخانه گاماسیاب می ریزد.(((در روزگاران گذشته هشت آسیاب در مسیر آن وجود داشته ومتاسفانه آثاری از آن به جانمانده است))).

2:رودخانه گاماسیاب:در جنوب شهرصحنه ازکوه های نهاوندسرچشمه گرفته وبه رودسیمره وصل می شود.

شهرستان صحنه...

گیاهان:گیاهان این منطقه رامی توان به چهاردسته تقسیم کرد.به علت بارندگی کم به صورت بوته ودرختچه ودرباغات به صورت درختان کهن می باشند.

1:گیاهان کشاورزی شامل:گندم،جو،ذرت،نخود،لوبیا،عدس و....

2:گیاهان صنعتی شامل:چغندر،آفتابگردان،گشنیز،سویا

3:گیاهان داروءی شامل:نعناع،مرزه،اویشن،موسیر،مفراح،ختمی،بابونه،پنیرک

4:درختان میوه ای شامل:گیلاس آلبالو،زردآلو،سیب،هلو،انگور،گردو

شهرستان صحنه...

مراسم عروسي در منطقه (لكستان) در ميان تمام ردهها و گروههاي اجتماعي يكسان برگزار ميشود تنها تفاوت قابل مشاهده تعداد مهمانان دعوت شده به اين مراسم است.
لكها عموما به اين مراسم اعتقاد زيادي دارند و آنها را به شيوهاي آييني و باشكوه برگزار ميكنند. آنها در مراسم عزا هيچ عنصر مدرني را نپذيرفتند اما در مراسم ازدواج برخي عناصر مدرن را در كنار عناصر قديمي جاي دادند. از جمله عناصر مدرني كه در عروسي لكها وجود دارد ساز ارگ به جاي سرنا و دهل، لباس عروس به جاي گلوني، دوربين فيلمبرداري، آرايش عروس و استفاده از ماشينهاي جديد به جاي اسب است. از جمله عناصر قديمي كه در مراسم ازدواج لكها هنوز باقي است ميتوان از رسمهاي متعدد، موسيقي، لباس زنان و رقصهاي لكي نام برد. رسمهاي متعددي كه در مراسم عروسي وجود دارند از قرار ذيلاند:

---

مراسم عروسي در منطقه (لكستان) در ميان تمام ردهها و گروههاي اجتماعي يكسان برگزار ميشود تنها تفاوت قابل مشاهده تعداد مهمانان دعوت شده به اين مراسم است.
لكها عموما به اين مراسم اعتقاد زيادي دارند و آنها را به شيوهاي آييني و باشكوه برگزار ميكنند. آنها در مراسم عزا هيچ عنصر مدرني را نپذيرفتند اما در مراسم ازدواج برخي عناصر مدرن را در كنار عناصر قديمي جاي دادند. از جمله عناصر مدرني كه در عروسي لكها وجود دارد ساز ارگ به جاي سرنا و دهل، لباس عروس به جاي گلوني، دوربين فيلمبرداري، آرايش عروس و استفاده از ماشينهاي جديد به جاي اسب است. از جمله عناصر قديمي كه در مراسم ازدواج لكها هنوز باقي است ميتوان از رسمهاي متعدد، موسيقي، لباس زنان و رقصهاي لكي نام برد. رسمهاي متعددي كه در مراسم عروسي وجود دارند از قرار ذيلاند:
الف) هنگام تعيين شيربها و (خلات( )هديهاي است كه از جانب داماد به يكي از اقوام خانواده عروس داده ميشود) جر و بحثهاي زيادي بين خانوادهها در ميگيرد نكته جالب توجه در اين مراسم صوري بودن آن است زيرا در نهايت آنها شيربها و خلات را نميپذيرند.
ب) عروس و داماد هنگام عقد دور عقدنامه ميچرخند و اين يك رسم قديمي است.
ج) هنگام عزيمت عروس از خانه پدري مقداري نان خشك به همراه يك دستمال ابريشم به كمر وي ميبندند (اين رسم نزد همگان اجرا ميشود در زمان قديم تصور اين بوده است كه عروس با رسيدن به خانه جديد ممكن است كه گرسنه باشد و نتواند گرسنگي خود را بيان كند. بنابراين غذاي مذكور براي رفع گرسنگي وي بوده است. مضاف بر اين نشانه روزي رساني و بركت نيز بوده است.) علاوه بر اين خانواده داماد با آوردن عروس بايد يك شي هر چند ناچيز (مثلا در حد يك نعلبكي و گاهي بيشتر) را از خانواده عروس همراه خود بياورند. اين رسم نزد لكها عموميت دارد اما براي كاكاونديها و كوليوندها كاملا حيثيتي است.
د) هنگام رفتن عروس ازخانه پدر درگيريهايي بين دو خانواده به وجود ميآيد. اين درگيريها در بين همه خانوادهها هست، اما هيچكدام واقعي نيستند. انگار كه يك رسم سنتي را به جا ميآورند.
اين مقاومت در زمان گذشته نيز وجود داشته است. اين رسم كاملا صوري است و نوعي بيان خود و اداي احترام به هويت جمعي است.
ح) خانواده داماد حتي در روز روشن با چراغ توري و اسپند دود كردن به پيشواز عروس ميروند. عروس نيز بايد از روي (قرباني) رد شود و ذرهاي از لباس عروس را به خون آن آغشته كند.
و) خانواده داماد با وجود غذاهاي متعدد كه در مراسم عروسي تهيه ميشود يك غذاي محلي به نام (گنم روين( )اين غذا بسيار قديمي است و معمولا براي عروس ميبرند.
پسته و گردوي كوبيده شده را با خرما و گندم قاطي ميكنند و به آن روغن حيواني اضافه ميكنند. وجود اين غذا در عروسي ضروري و خوردن يك قاشق آن نمادين است) را نيز تهيه ميكنند و شركت كنندگان در عروسي منتظر ميمانند تا حتي اگر به اندازه يك قاشق هم كه شده از اين غذا بخورند. علاوه بر رسوم مذكور، رقصهاي مراسم ازدواج كاملا محلياند مانند شلهشله، سوار سوار، فتاپاشاي، سملي سما، گريان و دوپا... اين رقصها هر كدام با آواز و مقام موسيقي خاص خود اجرا ميشود.
پوشش زنان در مراسم ازدواج كاملا محلي و خاص است. اين لباس (كراس) نام دارد و اكثر زنان آن را ميپوشند. مراسم عروسي حتما در يك فضاي باز يا بسيار وسيع برگزار ميشود و تمايزي بين زنان و مردان وجود ندارد. روي هم رفته عليرغم حضور عناصر مدرن همچنان هويت لكي در اين مراسم حفظ شده است. نوعي همنشيني عناصر عام (جهاني) و خاص(محلي) در اين مراسم ديده ميشود.
برخي رسمهاي كهن عليرغم غيرواقعي بودنشان همچنان از حيث معنايي و هويتي برخوردارند و اين يكي از عناصر اصلي هويت قومي

شهرستان صحنه...

حمید نظری: از آنجا که این قوم یکی از اقوام اصیل ایرانی است به همین خاطر با خیلی ازآداب دیگر اقوام اشتراکاتی دارد. از جمله عید نوروز، چهارشنبه سوری، اعیاد مذهبی. علاوه بر اشتراکات مذکور آنها رسوم خاص خود را نیز دارند .که البته با تاثیر شهرنشینی ومدرنیته کم رنگ شده اند.به عنوان مثال مراسم عزاداری (پرس یا چمر) و مراسم عروسی ، شب نشینی وفال چهل سرور، فال شب شنبه (شوشمه) ، شو چله و مراسم های کامریجان درمیان اهل حق و ....

---

حمید نظری: از آنجا که این قوم یکی از اقوام اصیل ایرانی است به همین خاطر با خیلی ازآداب دیگر اقوام اشتراکاتی دارد. از جمله عید نوروز، چهارشنبه سوری، اعیاد مذهبی. علاوه بر اشتراکات مذکور آنها رسوم خاص خود را نیز دارند .که البته با تاثیر شهرنشینی ومدرنیته کم رنگ شده اند.به عنوان مثال مراسم عزاداری (پرس یا چمر) و مراسم عروسی ، شب نشینی وفال چهل سرور، فال شب شنبه (شوشمه) ، شو چله و مراسم های کامریجان درمیان اهل حق و ....

مراسم عزاداری
پدیده مرگ در میان لکها اهمیت زیادی دارد. همه اقوام، دوستان و آشنایان به بالین فرد در حال احتضار دعوت میشوند تا وی به راحتی مرحله گذر به جهان ابدی را طی کند. بعد از مرگ تمام طوایف و آشنایان برای مراسم خاکسپاری (سرلش) دعوت میشوند، اکثر افراد این دعوت را میپذیرند. اغلب بیش از آن تعدادی که دعوت میشوند در این مراسم حضور مییابند. در این مرحله مراسم بزرگی برای متوفی برگزار میشود هر چند که ممکن است برخی این مراسم را اتلاف وقت و سرمایه تلقی کنند، اما بنظر میرسد که چنین نیست چرا که اولا این مراسم همبستگی اجتماعی را دوباره تحکیم میبخشد و دوم اینکه بازماندگان متوفی به راحتی با مرگ عزیز از دست رفتهشان کنار میآیند. دراین مراسم زنان مویه سرایی می کنندکه درزبان لکی مور گفته می شود. مور از سرودهای شناخته شده قوم لک میباشد. البته این سرود منحصر به مردمان این قوم نبوده کما آنکه شاهد خواندن مور توسط مردمان کرد جنوبی هم هستیم مردمانی مانند ایلامی ها و مردم کرمانشاهان.
ویژگی بارز مور، غمگین بودن و دلتنگی آن است. این سرود کهن در بیشتر مواقع دلتنگی همنشین و همدم مردان و زنان قوم لک است. همنشین و همدمی که هیچ گاه آنان را تنها نمیگذارد و از همان روز توسط این مردمان در گوششان زمزمه شده و تا مرگشان بر زبانهایشان جاری است.
مراسم ازدواج مراسم عروسی در میان تمام ردهها و گروههای اجتماعی یکسان برگزار میشود تنها تفاوت قابل مشاهده تعداد مهمانان دعوت شده به این مراسم است. لکها عموما به این مراسم اعتقاد زیادی دارند و آنها را به شیوهای آیینی و باشکوه برگزار میکنند. آنها در مراسم عزا هیچ عنصر مدرنی را نپذیرفتند اما در مراسم ازدواج برخی عناصر مدرن را در کنار عناصر قدیمی جای دادند. از جمله عناصر مدرنی که در عروسی لکها وجود دارد ساز ارگ به جای سرنا و دهل، لباس عروس به جای گلونی، دوربین فیلمبرداری، آرایش عروس و استفاده از ماشینهای جدید به جای اسب است. از جمله عناصر قدیمی که در مراسم ازدواج لکها هنوز باقی است میتوان از رسمهای متعدد، موسیقی، لباس زنان و رقصهای لکی نام برد. رسمهای متعددی که در مراسم عروسی وجود دارند از قرار ذیلاند: الف) شیربها و (خلات(هدیهای است که از جانب داماد به یکی از اقوام خانواده عروس داده میشود)
ب) عروس و داماد هنگام عقد دور عقدنامه میچرخند و این یک رسم قدیمی است. ج) هنگام عزیمت عروس از خانه پدری مقداری نان خشک به همراه یک دستمال ابریشم به کمر وی میبندند (این رسم نزد همگان اجرا میشود در زمان قدیم تصور این بوده است که عروس با رسیدن به خانه جدید ممکن است که گرسنه باشد و نتواند گرسنگی خود را بیان کند. بنابراین غذای مذکور برای رفع گرسنگی وی بوده است. مضاف بر این نشانه روزی رسانی و برکت نیز بوده است.) علاوه بر این خانواده داماد با آوردن عروس باید یک شی هر چند ناچیز (مثلا در حد یک نعلبکی و گاهی بیشتر) را از خانواده عروس همراه خود بیاورند. این رسم نزد لکها عمومیت دارد اما برای کاکاوندیها و کولیوندها کاملا حیثیتی است. ح) خانواده داماد با اسپند دود کردن به پیشواز عروس میروند.وقربانی می کنند و عروس نیز باید از روی (قربانی) رد شود و ذرهای از لباس عروس را به خون آن آغشته کند. و) خانواده داماد با وجود غذاهای متعدد که در مراسم عروسی تهیه میشود یک غذای محلی به نام (گنم روین( )این غذا بسیار قدیمی است و معمولا برای عروس میبرند. پسته و گردوی کوبیده شده را با خرما و گندم قاطی میکنند و به آن روغن حیوانی اضافه میکنند. وجود این غذا در عروسی ضروری و خوردن یک قاشق آن نمادین است) را نیز تهیه میکنند و شرکت کنندگان در عروسی منتظر میمانند تا حتی اگر به اندازه یک قاشق هم که شده از این غذا بخورند.
علاوه بر رسوم مذکور، رقصهای مراسم ازدواج کاملا محلیاند مانند شلهشله، سوار سوار، فتاپاشای، سملی سما، گریان و دوپا... این رقصها هر کدام با آواز و مقام موسیقی خاص خود اجرا میشود. پوشش زنان در مراسم ازدواج کاملا محلی و خاص است. این لباس (کراس) نام دارد و اکثر زنان آن را میپوشند. مراسم عروسی حتما در یک فضای باز یا بسیار وسیع برگزار میشود و تمایزی بین زنان و مردان وجود ندارد. روی هم رفته علیرغم حضور عناصر مدرن همچنان هویت لکی در این مراسم حفظ شده است. نوعی همنشینی عناصر عام (جهانی) و خاص(محلی) در این مراسم دیده میشود. برخی رسمهای کهن علیرغم غیرواقعی بودنشان همچنان از حیث معنایی و هویتی برخوردارند و این یکی از عناصر اصلی هویت قومی است.
نودنانه:
به محض آنکه اولین دندان دردهان نوزاد دیده می شود پدرومادر موظفندجشن (نودنانه)برای او برگزار کنند.که این جشن خانوادگی بوده ووالدین کودک بایستی حیوانی را ذبح کرده ومقداری از گوشت کباب شده را به کودک می دهند تا بجود زیرا معتقدند کودک با درآمدن اولین دندانش نیاز روحی وجسمی به جویدن وپاره کردن پیدا می کند که دراین رابطه روده کباب شده گوسفند وبز را برای این منظور مناسب می دانند.
نافه برانه:
یکی از رسوم رایج درمیان ایلات وعشایر منطقه لکستان رسم (نافه برانه) یا به تععبیرامروزی تر پیوند زناشویی از روز اول تولد است.دراین رسم با متولد شدن نوزادی که دختر باشد یکی از زنان فامیل هنگام بریدن ناف نوزاد پیمان می بندند که این دختر برای فلان پسر در نظر بگیرند.با پذیرش این شرط از طرف پدر ومادرنوزاد آن دختر از آن پس نامزد(دستگیران) فرد مورد نظر است وزمانی که به سن ازدواج رسیدند آن دو به عقد همدیگر در می آورند واگر به دلایلی به همدیگر نرسیدند از حیث اخلاقی این رسم در بین مردم منطقه محترم شمرده می شود وهمگی به آن احترام می گذارند.وبا بستن این پیمان دختر وپسر حق وحقوقی بر یکدیگر دارند.
زبان باز کردن کودک:
زمانی که کودک می خواهد زبان باز کند والدین او مکلفند چند دانه قند سوراخ دار را به نخی آویزان کرده وبه گردن طفل بیندازندکه کودک به شیرینی قند زبان باز کند.وبراین باورند که شیرین بودن دهان طفل دراوان شروع به صحبت کردن باعث می شود که اوبرای همیشه با مردم شیرین صحبت کند وهیچگاه زبانی به تلخی نخواهد گشود.
نوروزگستردگی رسوم و خصلتهای فرهنگی لک ها به مرور در همهمه زندگی شهری رو به فراموشی و برخی دیگر کمرنگ شده است . جشن نوروز در میان لک ها با آیین ها و مراسم گوناگونی برپا می شودکه عبارتند از:سر خاک:( جشن فرودگان:پنج شنبه آخر سال:فرودگان بازگشت فروهر( مردگان)است. آریاییـان باستان بر این باور بودندکه فروهر(مردگان)در روز پنج شنبه ی آخرسال برای دیدن خانمان وکسان خود به زمین باز می گردند.در کتـاب السماءالعالم ص19 آمده است:در نوروز خداوند از بندگان پیمان گرفت تا اورا پرستش کنند وبرای او شریک قائل نشوندوبه آیین فرستادگانش درآیند ودستوراتش را بپذیرندواجرا کنند.)پنجشنبه اخر سال مردم به زیارت اهل قبور می روند پخش حلوا خرما و....ازحسنات رایج این روز است عقیده عمومی بر این است که با این عمل موجبات امرزش مردگان را فراهم می اورند و یاد مرگ را همواره در خود زنده نگه می دارند.این مراسم در عرف محل «سر خاک.» نامیده می شود .بان باجه یا شال انداختن : در مناطق لک ها افراد بالای بام خانه رفته وبه میمنت سالی خوش و پر برکت شالی را از باجه که سوراخی برای تهویه هوا در ساختمانهای قدیمی بود می انداختند معمولاً به گوشه شال اینان مقداری شیرینی و آجیل یا پول به عنوان هدیه توسط صاحب خانه بسته می شد و شال اندازان بدون مشخص کردن هویت خویش به خانه فرد دیگری می رفتند .
آخر چوار شممه:(چهارشنبه سوری) :از دیگر مراسم کهن لک ها که در مناطق لک نشین به آن می پردازند، « آخر چوار شممه » است که در غروب آخرین سه شنبه سال و در شب چهارشنبه انجام می شود . به این منظور خار ، بوته ، گون و کاه جمع آوری می شد و با درست کردن پشته هایی که معمولاً(در لهجه محلی کوما می گفتند) رو به سمت قبله می نهادند و سپس آتش زدن آنها ، از روی آتش می پریدند و هنگام پریدن با خوشحالی می خواندند( سرخی تونه مه زردی منه تو).
فال گوش ایستادن:شب چهارشنبه سوری افراد به ویژه زنان و جوانان دم بخت به در منازل یا پشت بام ها رفته وبا دقت به حرفهای افراد خانواده گوش میدادند اگرموضوع سخنان اهل خانه جالب بود آن را به فال نیک میگیرند وگرنه نیت خود رابه فال بد تعبیر میکنند.عیدانه سه نن وعیدانه دایین:(عیدی گرفتن وعیدی دادن): رسم بر این است که بزرگان فامیل ، برادر به خواهر و پدر به اعضای خانواده عیدی میدهد رسم بردن عیدی یک روز یا دو روز قبل از سال تحویل بوده است به این صورت که برای فامیل های نزدیک از لحاظ مسافت یک جعبه شیرینی همراه عیدی که ممکن است نقدی یا جنسی باشد را در یک سینی قرار میدادند ویک پارچه قرمز بر روی آن می کشیدند و فرزند کوچک خانواده این عیدی را برای عمه یا خاله و...... میبرد واز آنها یک جفت جوراب یا مقداری پول بعنوان عیدی (که در لهجه محلی به آن جی عیدانه می گویند.) دریافت میکرد.سِزه مو ده ر:در این روز مانند سایر اقوام لک ها به تفریح و شادی مپردازند . وسبزه ای که برای سفره عید آماده کرده بودند را با خود می برند ودر آب جاری می اندازند.وبه تعداد افراد خانواده سبزه گره می زنند.
شو چله:از مراسم کهن لک ها است که هم از منزلت خاصی برخوردار است . شب اول دی ماه هر سال را اهل خانواده و خویشان و گاه همسایه ها گردهم می آیند تا آیین شب چله را برگزار نمایند برای مراسم شب چله ، معمولاً خوردنی ها و تنقلات و آجیل زیادی فراهم می آورند . هندوانه به سفره این شب رنگ و بوی دیگری می بخشد و به قولی اگر هر کس در شب چله هندوانه بخورد در تابستان احساس تشنگی نمی کند.
فال شوشمه(شب شنبه):
این فال زمانی انجام می گیرد که می خواهی از نتیجه وعاقبت کاری مطلع شوی ودر زمان مشخصی هم باید انجام گیرد. روش انجام آن نیز بدینصورت است که در زمان جمعه شب یا شب شنبه با نیت گرفتن واستمداداز خداوند که نیت مورد نظر عاقبت خوبی دارد وانجام می گیرد یا نه واز میان افرادحاضر درجمع بدون اینکه کسی متوجه شود یکنفرراکه ساکت تر وکم حرف تر ازبقیه است انتخاب می نمایی وازخداوند می خواهی که نتیجه نیت مورد نظر را از زبان فرد موردنظرانتخاب شده بشنوی ومنتظر می مانی تا آن فرد مطلبی به زبان بیاورد .که جواب خودرا باید با تحلیل مطلبی که به زبان رانده شده دریابی.
وتوجیه علمی آن نیز برمی گرددبه استفاده از نیروی روح وارسال امواج فکری والقاء به فرد انتخاب شده وکمک گرفتن از نیروی روح است جهت آگاهی از عاقبت انجام یک کار.
چهل سرور:
یک نوع فال دسته جمعی است که با یک عدد تسبیح انجام می گیرد.و باید صاحب فال با خلوص نیت از خداوند متعال طلب نماید که اورا از عاقبت نیتی که دارد توسط این فال مطلع نماید.
برای انجام این فال چند نفر ترجیحا فرد باشند گرد هم جمع می شوند وتوسط صاحب فال ویا کس دیگری یک عدد تسبیح راکه چهل دانه تسبیح ازآن جداومشخص شده است به دور از چشم جمع نگه دارد.وبه ترتیب توسط جمع اشعاری را که به زبان لکی وبه همین نام چهل سرور مشهور است به صورت تصادفی می گویند وبه تعداد هر یک بیت شعری که گفته می شود بایدیک دانه تسبیح سوا شود.البته ابتدای فال با صلوات وسه بارذکر یا بابای بزرگ شروع می گردد.درآخرکه چهلمین بیت شعر گفته شد کسی که تسبیح در دست اوست اعلام می کند که فال همین بیت آخری است وبا تفسیر آن بیت شعر صاحب فال را راهنمایی می کنند.
شهرستان صحنه...

به گزارش نشریه اینترنتی لکستان قله ولاش با بلندی تقریبی 3623 متر از بلندترین قله های کوه گرین میباشد. ولاش نام گروه یا سلسله ای از پادشاهان اشکانی است و ممکن است ارتباطی بین نام این دو وجود داشته باشد به گونه ای که گمان میرود این قله و کوه شکارگاه و اقامتگاه شاهان اشکانی بوده و به همین دلیل نام آنها را یدک میکشد. استاد ایرج رحمانپور ترانه سرا، ادیب و خواننده اشعار محلی لکی و لری بیت زیبایی را به زبان لکی سروده که در آن به قله ولاش...

---

استاد ایرج رحمانپور ترانه سرا، ادیب و خواننده اشعار محلی لکی و لری بیت زیبایی را به زبان لکی سروده که در آن به قله ولاش اشاره شده است:

چتر چوی چُویر وَ روی تاشه وه

چمان کلی کین وَ ولاشه وه

کوه گرین از کوههای مهم غرب ایران است که بخش اعظم آن در شمال استان لرستان و بخشی نیز در استانهای همدان و کرمانشاه قرار دارد. گرین به عنوان یکی از کوه های اصلی لکستان از کوههای بلند زاگرس است که در ادامه اشترانکوه قرار دارد و طول آن به بیش از ۱۸۰ کیلومتر می رسد. این کوه در استان کرمانشاه (در زبان لکی کرماشان) به کوههای پرو و بیستون می پیوندد.

قله های بلند کوه گرین نماد استواری لکستان شامل "یال کبود" در کوه چهل نابالغان با ارتفاع تقریبی ۳۸۵۰ متر در جنوب نهاوند، قله "۱۸ یال" در بروجرد و نیز "قله ولاش" در شمال الشتر لکستان است. دیگر قله های کوه گرین شامل "سکوزان با نام محلی سه گر"، "یال کبود"، "پیاز کاران"، "سفره"، "شیر برفی"، "بازگیر" و "چهل تن" میشود.
گرین از غرب به دلفان (نورآباد لکستان)، از شمال به شهرستان نهاوند، از شرق به شهرستان بروجرد و از جنوب به شهرستان سلسله (الشتر لکستان) محدود می شود. گرین در گویش محلی گرّو garru یا garri و در زبان لکی گروین garvin نامیده میشود و یکی از کانونهای آبگیر دائمی لرستان و لکستان است که رودهای دز و گاماسب را تغذیه میکند. سرابهای فراوانی در پای این کوه وجود دارد و آب آشامیدنی بروجرد و نیز آب مورد نیاز کشاورزی دشت سیلاخور نیز از همین سرابها تأمین میشود. صعود به کوه گرین از طریق روستاهای غرب شهر بروجرد (روستاهای ونایی و تیزه زن)، جنوب نهاوند یا شمال الشتر لکستان (روستای پرسک) امکان پذیر است. دهکده ییلاقی ونایی در این پای این کوه قرار دارد. این کوه خرس، کفتار، گرگ و روباه دارد و در گذشته پلنگ نیز داشته است.

تصاویر ماهواره ای از کوه گرین و قله ولاش در آن (ویرایش شده توسط حامد خزائی)

کوه گرین چنان پر برکت است که نخستین سرچشمه های رودهای کرخه و دز از این کوه است. سراب ریخ اسبی در منطقه بیرانوند لکستان و کهمان در الشتر و گاماسیاب در نهاوند اولین سرچشمه های رود کرخه هستند. سراب بزرگ کرتول در بروجرد که سرچشمه رود دالکی است که از دورود میگذرد که آن رود بزرگترین سرچشمه دز است.

تصویر قله ولاش که از یک قله مجاور گرفته شده است. تاریخ تصویر برداری: 7 اریبهشت 1389 به وسیله نورمحمد سبزیان

سنگ چین روی قله ولاش که توسط گروه کوهنوردی بنا شده است. اخذ تصویر: 14 مرداد 1389 به وسیله نورمحمد سبزیان

تصاویر زیبای زیر نیز از مهدی فرهادی (مشاهده وبلاگ ایشان) میباشد.

شهرستان صحنه...

به گزارش نشریه اینترنتی لکستان، محوطه باستانی باباجان که شهرت و آوازه جهانی داشته و معماری و آثار به دست آمده از آن پیش درآمد و مرجعی در مطالعات تمدن ایران زمین است در پنج کیلومتری غرب نورآباد، مرکز شهرستان دلفان لکستان، واقع شده و نخستین بار توسط گلر گاف مید، از دانشگاه لندن در فاصله سالهای 1344 تا 1347 خورشیدی (1963 تا 1968 میلادی) مورد کاوش قرار گرفت که درنتیجه آن چهار دوره تاریخى و پیش از تاریخ مربوط به دوره هاى ماد، هخامنشیان، قرن نهم تا هشتم قبل از میلاد و هزاره سوم قبل از میلاد در آن شناسایى شد.

---

این محوطه تاریخى از یک تپه مرکزى و چندین تپه در غرب و شرق تشکیل شد که تا کنون تنها تپه مرکزى و شرقى آن مورد بررسى باستان شناسى قرار گرفته است .

در این کاوش ها دهها اثر شامل ظروف سفالى و سفالینه ها ،اسکلت اسبهاى مدفون شده ،اشیاء مفرغى ، و مجموعه اى از دسته ها ، شیرهاى لوله اى و کوزه ها با طرح و شکل هاى مختلف به دست آمد که هریک گوشه اى از فرهنگ و تمدن ایران را درهزاره هاى پیش از میلاد هویدا کرد.

منبع عکسها (اینجا)

وجود ابنیه بزرگ در تپه باباجان از اهمیت سوق الجیشى این منطقه در هزاره اول قبل از میلاد حکایت دارد و گواه این است که این تپه مرکز ادارى و مقر روساى محلى بوده است.

در این کاوش ها همچنین فرضیه مربوط به کوچ ساکنان فلات ایران توسط خانم گاف در این محوطه (تپه) تائید و مشخص شد که ساکنان این ناحیه در دو سده نهم و هشتم پیش از میلاد مهاجران آریاییهاى بوده اند که از شمال متوجه لرستان شده و در ده کوچکى از خانه هاى کوچک سنگى در دامنه تپه باباجان مستقر شده اند.

در این کاوش ها همچنین نخستین آجرهاى منقوش فلات ایران به تعداد 200 عدد بدست آمد که نشانگر نوعی کتیبه یا تزئین دیواری برجسته و نقاشی شده است. این آجرها که دارای طرحهای استاندارد ومعین هستند در طیف متنوعی از طرح ها ومدلها ی معکوس قرار دارند. این آجرها در تزئین سطوح جانبی اتاق منقوش که گفته می شود ،یا یک تحفه گاه شاهی ویا پرستشگاه بوده بکار رفته اند. در حال حاضر دو نمونه از آن در موزه هاى اشمولین و بریتانیاى انگلستان و تعدادى نیز در موزه ملى ایران نگهدارى مى شود .

تپه مرکزی
تپه مرکزی محوطه باستانی باباجان که از نظر شکل بیضی شکل است در امتداد جنوب شرقی به جنوب غربی قرار دارد وابعاد آن 60×30 متر بوده و در حوالی دامنه 120متر عرض دارد.
بررسی ها نشان داد این محل، مرکز سکونت افراد در هزاره نخست پیش از میلاد بوده است و در نتیجه کاوشهای باستان شناسی سه لایه (طبقه) فوقانی شناسایی گردید که همگی به این دوره تعلق دارد.
در طبقه سوم با توجه به بقایای آثار معماری چنین روشن می شود که در این طبقه پی خانه ها بوسیله تیرهای چوبی و شاخه درختان بصورت مسطح قرار گرفته است.
در لایه دوم آثار فرهنگی ،معماری آن است و نقشه ساختمان آن از یک اتاق بزرگ که به حیاط متصل می شود و در چهار گوشه حیاط مرکزی چهار اتاق شناسایی گردید که از این اطاق ها به عنوان برج استفاده می کرده اند.
در میان برجها اتاق های کوچک مستطیل شکلی ساخته شده که تعداد آنها به 4 باب می رسد و در شمال ،جنوب وغرب حیاط واقع شده، درب ورودی یا دروازه این مجتمع از سوی شرق است.
کف ورودی این مجتمع سنگفرش بوده که کف پوش آنها از یک لایه رس خاکستری با سنگهای پهن تشکیل شده است.
در کاوش از اتاق شرقی این مجموعه بقایای آسیاب دستی ،ظروف سفالین و ذخیره آذوقه یافت شده است.
درلایه اول نیز باتوجه به بقایای آثار معماری که بدست آمده از نظر ساختمانی شبیه لایه دوم است و تنها مردمان از نظر فرهنگ واجتماع متمدن تر بوده اند.
حیاط مرکزی در این لایه به یک سرسرای ستون دار مبدل شده و بجای برجهای گوشه حیاط ، اتاق های پذیرایی بزرگ دیگری ساخته و در غرب بناء امتداد یافته و اضلاع یک شاه نشین کوچک که به گوشواره های سنگی تزئینی مزین شده بوجود آورده اند.
استفاده از سرسرای ستون دار و برج های کنجدار با رواق های ستون دار جناحی در کنار ساختمان ها از وبژگی های معماری درباری هخامنشی است که احتمال مراحل اولیه رواق پاسارگاد را مجسم می سازد.
در مجموع باید گفت، نماهای کشف شده از پلان های بناهای مختلف در لایه های تپه مرکزی مانند دژ و بارو، تالار و سرسرا، اتاق پادشاه و اتاقک های که محل مراسم مذهبی یا معبد گونه بوده واتاق های ساده در اطراف حیاط مرکزی همگی نمونه های روشنی از معماری اولیه ایرانی است که بعدها تاثیرات این شیوه معماری را در دوره های تاریخی ودوره های اسلامی می توان مشاهده کرد.

تپه شرقی
این تپه به شکل مخروطی در شرق تپه مرکزی واقع شده که 85 متر عرض دارد و در آن دو ساختمان با پلکانهای هم عصر دوره ماد و یک ساختمان دیگر مربوط به قرن نهم وهشتم پیش از میلاد کشف گردید.
از یافته های مهم این تپه ، می توان اتاق منقوش را نام برد و چون این اتاق دارای رنگ های تزئینی بوده از طرف کاوشگر خانم گاف به اتاق نقاشی نامگذاری گردید.
سقف اتاق منقوش به وسیله ستونهای چوبی که پاستون ها از سنگ می باشد نگهداری می شده است که با توجه به رنگ قرمز پاستونها ،آنها را رنگ آمیزی کرده اند.
این اتاق با ویژگیها و معماری خاص آن مانند دیوارهای قرمز اندود، اجاق شومینه ای ، آتشدان، کف سفید رنگ، پنجره های کاذب و ستونی و یک درگاه کوچک درقسمت شرقی بسیار مورد توجه کاوشگران قرار گرفته است.

با توجه به اینکه تپه باستانی باباجان شهرت جهانی دارد سرمایه گذاری در این بخش موجب جذب گردشگران وعلاقمندان به باستان شناسی در منطقه شود. اثu200dر ارزشu200dمu200dنu200dد تu200dپu200dه بu200du200dاسu200dتu200du200dانu200du200dی بu200du200dابu200du200dاجu200du200dان دلu200dفu200du200dان ایu200dنu200dک در زیu200dر آسu200dمu200du200dان نu200dیu200dلu200dگu200dون و دشu200dت پu200du200dهu200dنu200du200dاور ایu200dن شu200du200dهu200dرسu200dتu200du200dان بu200du200dا آن هu200dمu200dه شu200dکu200dوه گu200dذشu200dتu200dه چu200dشu200dم انu200dتu200dظu200dار تu200dوجu200dه ویu200dژه مu200dسu200dوولان سu200du200dازمu200du200dان مu200dیu200dراث فu200dرهu200dنu200dگu200du200dی ، صu200dنu200du200dایu200du200dع دسu200dتu200du200dی وگu200dردشu200dگu200dری بu200dرای بu200du200dازسu200du200dازی جu200du200dهu200dت جu200dذب گu200dردشu200dگu200dران اسu200dت.

منابع:

باستان شناسی و هنر دوره تاریخی - تالیف علی اکبر سرفراز و بهمن فیروزمندی

شهرستان صحنه...

---

وی ادامه داد: هماکنون نزدیک به 80 درصد عملیات مرمت این بنای تاریخی به پایان رسیده که شامل سبکسازی بام، مرمت آجر فرشها و در و پنجرههای بنا، استحکام بخشی دیوارها و مرمت نمای کلی قلعه است.

ابراهیمی اضافه کرد: بنای قلعه مظفری پس از پایان عملیات مرمت به موزه مردمشناسی قوم لک تبدیل و در این موزه سعی میشود فرهنگ و آداب و رسوم این قوم به گردشگران و بازدیدکنندگان معرفی شود.

سرپرست معاونت میراث فرهنگی لرستان عنوان کرد: بنای قلعه مظفری که متعلق به دوران قاجار است به دستور «مهرعلی خان حسنوند» از مخالفان حکومت رضا خانی ساخته شده است.

این بنای تاریخی سال 1380 با شماره 4146 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

شهرستان صحنه...